Onzekerheid als psychotherapeut

De voornaamste reden waarom ik twee jaar geleden met deze blog begon, was omdat ik als pas gestarte (zelfstandig) psychologe mijn onzekerheden ergens kwijt wilde, in de hoop herkenning te kunnen vinden en herkenning voor anderen te kunnen bieden. Maar ik krijg via mijn blog en in mijn omgeving vaak te horen dat mensen naar me opkijken omdat ik de stap heb durven zetten om als zelfstandige te beginnen, ook al had ik nog niet veel ervaring. Zeker nu ik de stap naar zelfstandige in hoofdberoep heb gezet, lijkt het voor de buitenwereld soms alsof alles van een leien dakje gaat. En dus vond ik dat het tijd werd om die illusie te doorbreken.

Onzekerheid is natuurlijk een kwetsbaar onderwerp. Zeker wanneer het over je werk gaat, vind ik. Want ik word ervoor betaald, dus er wordt verwacht dat ik het goed doe. En ik wil mijn werk ook gewoon goed doen, mijn cliënten verdienen dat. Ik vind het dus ook niet zo eenvoudig om openlijk over mijn onzekerheid te schrijven. Wat zullen anderen van me denken? Zullen ze me onverantwoord vinden? En vooral: wat als mijn cliënten dit zouden lezen? Zouden ze zich dan bedrogen voelen? Die gedachten durven weleens door mijn hoofd te spoken. Maar toch ga ik er vandaag iets over schrijven, omdat ik het zo belangrijk vind dat je voor je kwetsbaarheid uit mag komen, en omdat (h)erkenning zoveel kan betekenen. Trouwens, ik denk dat de kans dat mijn cliënten dit lezen niet zo groot is, omdat deze blog vooral bedoeld is voor collega’s. En als ze het toch zouden lezen, tja… Dan weten ze meteen dat ik ook maar een mens ben, dat ik geen perfecte therapeut ben en ook mijn twijfels en onzekerheden heb. Sommigen zullen daar mee om kunnen, anderen niet. Maar het is wat het is, en ik kan het niet veranderen. En misschien hoort de onzekerheid ook gewoon bij de job. Het niet-weten, het samen zoeken. Ik geloof ook dat sommige cliënten dat onwetende stuk net kunnen appreciëren, want zo voelen zij zich misschien ook minder alleen, zijn zij niet de enigen die het niet weten of zich machteloos voelen bij hun situatie. Onlangs gaf een cliënt van mij aan dat het fijn was om te horen dat ik ook soms onzeker ben over mijn werk en niet weet hoe je bepaalde dingen kan veranderen. Het bevestigde dat ik ook maar een mens ben, en dat het oké is om het niet te weten. En misschien zijn het net die cliënten, die ik eigenlijk het liefst wil begeleiden.

Ik bedacht me vorige week dat ik na twee jaar als zelfstandige eigenlijk nog steeds even onzeker kan zijn als in het begin. Die onzekerheid komt met ups en downs. Op sommige momenten sluimert ze en probeer ik er niet te veel over na te denken. Dan probeer ik haar los te laten en denk ik: ‘Het maakt niet uit, ik ben aan het leren, iedereen moet leren en dat kan alleen door te doen. En intussen verdien ik er geld mee, nà! Mijn cliënten kunnen zelf beslissen of ze bij mij willen (blijven) komen of niet.’ Dat klinkt misschien cru, maar soms helpt het wel om alles even te relativeren en door te gaan.

Maar op andere momenten begin ik weer over alles te twijfelen. Waar ben ik eigenlijk mee bezig? Waar wil ik eigenlijk naartoe met deze cliënt? En hoe kan ik daar in godsnaam toe komen? En wat is therapie eigenlijk überhaupt? Dan heb ik het idee dat ik mijn cliënten tekort doe, dat ze beter verdienen, dat het niet eerlijk is dat ze mij zoveel moeten betalen terwijl ik hen waarschijnlijk toch niet zal kunnen helpen.

Mijn grootste probleem is dat ik te hoge verwachtingen heb. Ik vind dat ik verantwoordelijk ben om mijn cliënten te helpen, zodat ze zich beter voelen. En liefst zo snel mogelijk. Ik wil het voor hen kunnen oplossen, ik wil de situatie kunnen veranderen, de pijn wegnemen, hen anders leren reageren,… Maar dat kan ik niet. Of toch zeker niet allemaal tegelijk. Ik krijg vaak de bevestiging (van mijn supervisor, van collega’s, en soms van mijn cliënten) dat ik dat ook niet hoef te kunnen, dat wat ik doe voldoende is: een goede grondhouding, actief en onbevooroordeeld luisteren, samen zoeken naar manier waarop het misschien anders kan, of naast de cliënt blijven staan wanneer het even niet anders kan. Maar ik vind het soms moeilijk om dat te aanvaarden. Soms lukt het even, en dan ben ik tevreden over de gesprekken die ik gehad heb. Maar dan duikt de twijfel weer op: ‘ik moet toch echt meer kunnen doen, een andere therapeut zou dat wel kunnen’…

Aangezien ik merkte dat ik vaak botste op de vraag ‘wat is therapie nu eigenlijk?’, heb ik onlangs eens de tijd genomen om erover na te denken, en dat in een tekst te gieten voor op mijn website, zodat cliënten ook beter weten wat ze kunnen verwachten. Eens ik de tekst had geschreven, voelde ik me beter. Ik wist beter waarvoor ik stond als therapeut, en had even vrede met wat ik ‘maar’ kan doen. Dat was even voldoende. Als de twijfel weer toeslaat, helpt het soms om de tekst te herlezen. Verder haal ik vaak troost uit het feit dat ik regelmatig hoor of lees dat andere – zelfs heel ervaren – therapeuten vaak ook nog onzeker zijn over zichzelf als therapeut, en over therapie in het algemeen. Peter Rober heeft het daarover in zijn boek ‘De naakte therapeut’. En vorige week botste ik op dit stukje tekst op de website van Johan Van de Putte:

“Onzekerheid blijft een deel van je werk, hoeveel ervaring en opleiding je ook achter de kiezen hebt. Soms hap je naar lucht. Soms heb je twijfels bij wat je (niet) gezegd of gedaan hebt. Niet?

I know the feeling… want ik probeer ook al meer dan 25 jaar helpende gesprekken te voeren. Ik heb mensen ontmoet op plekken met ‘psychiatrisch’ in de naam, bij hen thuis en bij ons thuis, op ons bureau. Ik heb therapeutische opleidingen verslonden, om toch maar te proberen competent genoeg te worden.”

Bij mijn supervisor staat er altijd een bakje met quote-kaarten op tafel. Onlangs moest ik even op haar wachten, dus nam ik de bovenste kaart even, en ik draaide ze om. Daar las ik deze tekst:

quote zelfvertrouwen

Gek toch, hoe je toevallig zo’n kaart neemt, en er vaak toch nét die boodschap op staat die je op dat moment kan gebruiken…

BewarenBewaren

6 reacties

  1. Kristel Van der Schoepen

    15 maart 2018 at 09:40

    Bedankt Kim om jezelf hier heel kwetsbaar op te stellen. Het is ook voor mij zo herkenbaar om beter dan goed te willen zijn.
    Jezelf kwetsbaar durven tonen zet de deur open voor anderen om dit ook te durven.
    Lieve groetjes

    1. Kim

      15 maart 2018 at 21:03

      Dankjewel Kristel voor je lieve woorden!

  2. Hari

    15 maart 2018 at 15:32

    Prachtig Kim! Ikzelf ben nu in een grote onzekerheidskramp terecht gekomen. Jouw kwetsbare eerlijkheid is zo mooi en tevens zo sterk! Hoed af! Hari

    1. Kim

      15 maart 2018 at 21:01

      Dankjewel lieve Hari! Hopelijk ontspant jouw kramp binnenkort ook weer Alleszins veel succes met alles wat er nog op je pad komt!

  3. Sanne

    2 mei 2018 at 23:54

    Dankjewel Kim. Eveneens voor mij heel herkenbaar. Het doet mij deugd om dit te lezen en het zet mij weer een stapje dichter bij het loslaten van gedachten als ‘niet goed genoeg te zijn’, ‘wat ben ik eigenlijk bezig?’, ‘voor zoveel geld, moet ik het goed doen en iets, maar nog liever veel bereiken’, ‘is mijn visie nu nog niet gevormd?’, … (is deze ook herkenbaar voor jou?)

    1. Kim

      12 mei 2018 at 20:41

      Haha inderdaad, herkenbaar! Dankjewel om dit te delen Sanne, voor mij ook fijn om te lezen dat ik niet alleen ben!

Laat hier een reactie achter