Houvast zoeken als jonge psycholoog

Het valt me op dat veel jonge psychologen eerder gedragstherapeutisch of diagnostisch werken, of alleszins op zoek zijn naar concrete handvaten. Ik zie het bijvoorbeeld aan de vragen die in het Psychopraat Netwerk op Facebook worden gesteld. Er wordt vaak gevraagd naar vragenlijsten, tests, protocollen, wetenschappelijke literatuur,… Ook in vragen over hoe bepaalde problematieken aan te pakken, lees ik voornamelijk antwoorden die eerder gedragstherapeutisch gericht zijn.

Daar is op zich natuurlijk niets mis mee. Maar het doet wel vanalles met mij. Want mijn visie en manier van werken is anders. Om eerlijk te zijn weet ik zelf nog niet altijd even goed wat mijn manier en visie juist is, maar ik weet wel dat ze zeker niet gedragstherapeutisch of protocollair of diagnostisch is. En als ik dan zo’n vragen of reacties lees, wordt mijn innerlijke tweestrijd weer getriggerd. Enerzijds stel ik mezelf dan in vraag en word ik heel onzeker: oei, moet ik het ook concreter/duidelijker/op die manier aanpakken? Wat is mijn manier eigenlijk? Is die wel ergens op gebaseerd? En vooral: is die wel effectief genoeg? Weet ik eigenlijk wel waar ik mee bezig ben? Doe ik mijn cliënten niet tekort? Anderzijds voel ik me een beetje kwaad worden omdat ik de indruk heb dat velen zo ‘oppervlakkig’ werken aan de symptomen, snel concrete oplossingen willen bieden, maar voorbij lijken te gaan aan onderliggende dynamieken. En ik geloof niet in oppervlakkige veranderingen, ik ben er van overtuigd dat er dieperliggend iets moet veranderen. Heel erg overtuigd. En dan lees of hoor ik iets anders, en trek ik mijn overtuiging toch weer in twijfel…

Natuurlijk is het oké dat ieder zijn visie en manier van werken heeft. Maar wel heb ik het idee dat het eigenlijk vooral uit onzekerheid is dat vele jonge psychologen zoeken naar concrete tips en oplossingen, houvast zoeken in protocollen en methodieken. Ik had in het begin zelf ook soms die neiging. Tijdens mijn stage kreeg ik zelfs de opmerking dat ik misschien beter iets met diagnostiek kon doen aangezien daar meer houvast in zit, omdat ik daar wel ergens vraag naar had. Maar anderzijds wilde ik helemaal geen diagnostiek doen. Ik vind het zoekende en diepergaande therapeutische stuk net zo boeiend! Nu ben ik met momenten nog steeds heel erg op zoek naar handvaten en weet ik het soms allemaal even niet meer. Ik zoek handvaten in opleidingen en boeken, supervisie en intervisie… Maar dan zie ik door de bomen het bos niet meer.

Op dit moment probeer ik zelf mijn houvast te vinden in de cliëntgerichte benadering. Ik wil ergens toch kiezen om te focussen op één kader om van te vertrekken, zodat ik wat meer houvast heb. Maar dan merk ik dat de cliëntgerichte benadering en ik heel andere uitgangspunten hebben dan de gedragstherapeutische benadering bijvoorbeeld. Op sommige punten zeggen ze ongeveer hetzelfde, maar op vele punten spreken ze elkaar voor mijn gevoel radicaal tegen… De gedragstherapeutische richt zich bijvoorbeeld veel meer op de concrete symptomen aanpakken, nieuw gedrag aanleren, anders leren denken… Terwijl de cliëntgerichte eerder loskomt van de concrete symptomen en de mens in zijn geheel als existentieel wezen gaat verkennen. Zij geloven ook in een diepere emotionele verwerking of verschuiving, terwijl het binnen de gedragstherapie eerder over cognitieve of gedragsveranderingen gaat. Volgens de gedragstherapie bepalen gedachten en gedrag onze emoties, volgens de cliëntgerichte is het andersom. En dan denk ik soms: wat is het nu?!

Waarschijnlijk is het een mengelmoes van dat alles. Er bestaat niet één waarheid. Of we kennen ze alleszins niet. Niet moeilijk dat we soms helemaal in de war zijn en zoeken naar handvaten, denk ik dan. En welke benadering is dan beter of effectiever? Wat werkt dan en wat werkt niet? Waarschijnlijk ook weer een mengelmoes van alles, ook afhankelijk van persoon tot persoon en situatie tot situatie. Ingewikkeld zeg, onze job! Probeer dan maar eens aan je cliënten uit te leggen hoe je juist werkt en hoe het zal helpen

Doordat ik het zo verwarrend vind en nood heb aan duidelijkheid, merk ik dat ik soms nogal zwart-wit kan denken. Dan ben ik overtuigd van de eerder cliëntgerichte richting en dan vind ik de gedragstherapeutische maar niets. Ik zou graag wat gematigder kunnen zijn hierin. Standvastig gematigd, waarbij ik mijn visie heb en ook open sta voor anderen, zonder dat deze in conflict met elkaar hoeven te zijn. Nu lijkt het soms alsof ik ze niet verenigd krijg en zwalp ik van het ene uiterste naar het andere.

En toch voel ik dat het cliëntgerichte echt mijn ding is. En hoewel de gedragstherapeutische ook zeker waardevol kan zijn, vind ik wel dat (te snel) naar concrete oplossingen willen gaan een valkuil kan zijn als (beginnende) psycholoog of therapeut. Een valkuil waar ik zelf ook soms intrap. Zeker wanneer cliënten expliciet vragen naar oplossingen of tips. Maar ik geloof dat er vaak een meer diepgaand proces nodig is om tot langdurige verandering – of misschien beter persoonlijke groei – te komen. En dat wij als psycholoog/therapeut dus geen advies of tips of oplossingen moeten bieden, maar vooral dat proces moeten begeleiden door vragen te stellen, in dialoog te gaan, erkenning te geven en verbinding te maken met onze cliënt.

Ik ben heel benieuwd wat dit artikel bij jullie oproept en hoe jullie hier over denken? Wat is jouw visie, waar geloof jij in, waarop is dat gebaseerd, en hoe kijk je naar andere visies? Durf je soms ook alle theorie en houvast los te laten? Durf je soms vertrouwen op het proces van de cliënt en op het idee dat de cliënt de antwoorden in zich draagt?

2 reacties

  1. Jonas

    24 oktober 2018 at 15:59

    Dag Kim,

    Bedankt voor het delen van je inzichten.

    Ik denk dat veel mensen van jou kunnen leren. Dat je van de ene theorie in de andere zwalpt is voor mij een evidentie voor een beginnend psycholoog. Je bent nog zoekende (en maar goed ook). Ik merk dat het je wel kan innemen en aan de twijfel kan brengen. Nu mijn ervaring: Iedereen heeft dit! Alleen zal niet iedereen er zo open voor uitkomen.

    Ik vind het moedig wat je doet en ik geloof dat moeilijke zaken zich ook wel zullen oplossen.

    Veel succes in je verdere ziektocht!

    1. Kim

      24 oktober 2018 at 16:37

      Hey Jonas, bedankt voor je lieve en steunende reactie, doet me deugd!!

Laat hier een reactie achter

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.